Cờ vua là một trong những môn thể thao trí tuệ lâu đời và phổ biến nhất trên thế giới. Dù luật chơi không quá phức tạp, nhưng người mới thường gặp khó khăn trong việc ghi nhớ cách các quân cờ di chuyển, cách ăn quân cũng như điều kiện để giành chiến thắng. Thực tế, chỉ cần hiểu rõ cờ vua ăn như thế nào và khi nào thì thắng trong cờ vua, bạn đã có nền tảng quan trọng để bắt đầu chơi đúng luật và nâng cao trình độ.
Trong bài viết dưới đây, chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết cách ăn quân của từng quân cờ, các trường hợp đặc biệt khi bắt quân, điều kiện thắng – hòa – thua cũng như những mẹo giúp người mới nhanh chóng làm quen với bộ môn cờ vua.
Cờ vua ăn như thế nào?
Cờ vua ăn như thế nào? Trong cờ vua, “ăn quân” là hành động đưa quân của mình đến ô đang có quân đối phương đứng và loại quân đó khỏi bàn cờ. Sau khi ăn, quân của bạn sẽ chiếm luôn vị trí mà quân đối thủ vừa đứng.
Mỗi quân cờ đều có quy tắc di chuyển và cách ăn quân riêng. Vì vậy, muốn chơi đúng luật, bạn cần hiểu rõ đặc điểm của từng quân.
Quân tốt ăn như thế nào?
Trong cách chơi cờ vua thì quân tốt là quân duy nhất có cách di chuyển và cách ăn khác nhau. Khi di chuyển bình thường, quân tốt chỉ được tiến thẳng về phía trước một ô. Nếu là nước đi đầu tiên, tốt có thể tiến hai ô.
Tuy nhiên, khi ăn quân, tốt không đi thẳng mà chỉ được ăn chéo một ô về phía trước.
Ví dụ:
- Tốt trắng chỉ ăn chéo lên bên trái hoặc bên phải một ô.
- Tốt đen chỉ ăn chéo xuống bên trái hoặc bên phải một ô.
Đây là điểm khiến nhiều người mới dễ nhầm lẫn. Ngoài ra, quân tốt còn có hai luật đặc biệt là:
Ăn tốt qua đường (En Passant)
Đây là nước ăn quân đặc biệt chỉ áp dụng với quân tốt. Điều kiện xảy ra:
- Quân tốt đối phương vừa đi hai ô ở nước đầu tiên.
- Quân tốt của bạn đang đứng ngang hàng với quân đó.
- Bạn phải thực hiện ăn ngay ở lượt kế tiếp.
Nếu không thực hiện ngay, quyền ăn tốt qua đường sẽ mất. Đây là luật được áp dụng trong tất cả các giải đấu cờ vua chính thức.
Phong cấp quân tốt
Nếu quân tốt đi đến hàng cuối cùng bên phía đối phương, người chơi được quyền đổi quân tốt thành:
- Hậu
- Xe
- Tượng
- Mã
Trong thực tế, đa số người chơi sẽ phong thành Hậu vì đây là quân mạnh nhất.
Quân xe ăn như thế nào?
Tìm hiểu về cờ vua ăn như thế nào cũng biết quân xe di chuyển theo hàng ngang hoặc hàng dọc với số ô không giới hạn. Khi ăn quân, xe cũng di chuyển theo đúng quy tắc này.
Ví dụ:
Nếu giữa xe và quân đối phương không có quân nào chắn đường thì xe có thể đi đến ô đó và ăn quân.
Điểm cần lưu ý:
- Xe không được nhảy qua quân khác.
- Xe chỉ ăn quân đầu tiên nằm trên đường đi.
Nhờ khả năng kiểm soát các đường thẳng rất mạnh, xe thường phát huy tối đa sức mạnh ở giai đoạn trung cuộc và tàn cuộc.
Quân mã ăn như thế nào?
Quân mã là quân đặc biệt nhất trong cờ vua. Con Mã trong cờ vua đi như thế nào? Mã di chuyển theo hình chữ L:
- Hai ô theo chiều ngang rồi một ô theo chiều dọc.
- Hoặc hai ô theo chiều dọc rồi một ô theo chiều ngang.
Sau khi di chuyển đến ô đích, nếu ô đó có quân đối phương thì mã sẽ ăn quân.
Ưu điểm lớn nhất của mã là:
- Có thể nhảy qua mọi quân cờ.
- Không bị cản bởi quân đứng giữa.
Điều này giúp mã cực kỳ nguy hiểm trong những thế trận đông quân.
Quân tượng ăn như thế nào?
Quân tượng di chuyển theo đường chéo với số ô không giới hạn. Con Tượng trong cờ vua đi như thế nào? Tượng chỉ được đi trên màu ô mà mình đang đứng.
Ví dụ:
- Tượng đứng ô trắng sẽ chỉ đi trên các ô trắng.
- Tượng đứng ô đen chỉ đi trên các ô đen.
Khi ăn quân, tượng cũng đi chéo đến vị trí quân đối phương.
Lưu ý:
- Không được nhảy qua quân khác.
- Nếu có quân chắn giữa thì tượng không thể ăn.
Một cặp tượng thường phối hợp rất hiệu quả khi bàn cờ đã thông thoáng.
Quân hậu ăn như thế nào?
Quân hậu là quân mạnh nhất trên bàn cờ. Hậu kết hợp khả năng di chuyển của:
- Xe
- Tượng
Điều này đồng nghĩa hậu có thể:
- Đi ngang
- Đi dọc
- Đi chéo
với số ô không giới hạn.
Khi gặp quân đối phương trên đường đi, hậu sẽ ăn quân bằng cách di chuyển đến đúng ô đó. Nhờ phạm vi hoạt động rộng, hậu thường là quân quyết định trong các đòn tấn công.
Quân vua ăn như thế nào?
Cờ vua ăn như thế nào với quân vua chỉ được di chuyển một ô theo mọi hướng:
- Trên
- Dưới
- Trái
- Phải
- Chéo
Nếu ô kế bên có quân đối phương, vua được quyền ăn quân đó. Tuy nhiên, vua chỉ được ăn khi:
- Sau khi ăn, vua không bị chiếu.
- Ô đó không nằm trong vùng kiểm soát của quân đối phương.
Đây là quy tắc bắt buộc nhằm đảm bảo vua luôn an toàn.
Những nguyên tắc cần nhớ khi ăn quân trong cờ vua
Hiểu cờ vua ăn như thế nào thôi là chưa đủ. Người chơi còn cần ghi nhớ các nguyên tắc quan trọng sau đây.
Không được ăn quân của mình
Theo dõi các tin tức thể thao 24h cũng biết một quân cờ không bao giờ được di chuyển đến ô đang có quân cùng màu. Nếu trên đường đi có quân mình đứng chắn thì quân phía sau cũng không thể vượt qua. Chỉ có quân mã là được nhảy qua quân, nhưng vẫn không được đáp xuống ô có quân cùng màu.
Không được để vua bị chiếu sau khi ăn
Một nước ăn quân hợp lệ phải đảm bảo rằng sau khi thực hiện:
- Vua không bị tấn công.
- Không tự đưa vua vào thế chiếu.
Nếu sau khi ăn mà vua bị đối phương khống chế thì nước đi đó không hợp lệ.
Không phải lúc nào cũng nên ăn quân
Người mới thường nghĩ ăn được càng nhiều quân càng tốt. Đây là quan niệm sai. Có nhiều tình huống:
- Ăn quân sẽ khiến mất hậu.
- Ăn quân làm lộ vua.
- Ăn quân khiến đối phương phản công mạnh hơn.
Trong cờ vua, giá trị chiến thuật quan trọng hơn số lượng quân ăn được.
Cân nhắc giá trị trao đổi quân
Mỗi quân đều có giá trị tương đối:
| Quân cờ | Giá trị quy ước |
| Tốt | 1 điểm |
| Mã | 3 điểm |
| Tượng | 3 điểm |
| Xe | 5 điểm |
| Hậu | 9 điểm |
| Vua | Không quy đổi |
Ví dụ:
Đổi một tốt để ăn hậu thường là nước đi rất có lợi. Ngược lại, đổi hậu chỉ để ăn một tốt thường là quyết định không hợp lý.
Khi nào thì thắng trong cờ vua?
Chiến thắng trong cờ vua không đơn thuần là ăn hết quân đối phương. Trên thực tế, bạn hoàn toàn có thể thắng dù đối thủ vẫn còn rất nhiều quân trên bàn cờ. Điều quan trọng nhất là khiến vua đối phương không còn cách thoát khỏi tình trạng bị tấn công.
Chiếu hết (Checkmate)
Đây là điều kiện thắng phổ biến và cũng là mục tiêu cuối cùng của mọi ván cờ.
Chiếu hết xảy ra khi:
- Vua đang bị chiếu.
- Không thể di chuyển sang ô an toàn.
- Không có quân nào che chắn.
- Không có quân nào ăn được quân đang chiếu.
Ngay khi xuất hiện chiếu hết, ván đấu kết thúc ngay lập tức và người chiếu hết giành chiến thắng.
Ví dụ:
- Hậu phối hợp cùng xe khống chế toàn bộ các ô thoát của vua đối phương.
- Vua bị chiếu và không còn nước đi hợp lệ.
- Đây chính là chiếu hết.
Đối thủ đầu hàng
Trong nhiều trường hợp, người chơi sẽ tự nhận thấy không còn khả năng lật ngược thế cờ. Họ có thể lựa chọn đầu hàng trước khi bị chiếu hết.
Việc đầu hàng được xem là hoàn toàn hợp lệ trong cờ vua chuyên nghiệp. Đây cũng là cách kết thúc rất phổ biến ở các giải đấu khi khoảng cách về lợi thế đã quá lớn.
Đối thủ bị xử thua do phạm luật
Ngoài chiến thắng bằng chiếu hết hoặc đối thủ đầu hàng, một người chơi cũng có thể giành chiến thắng khi đối phương vi phạm luật thi đấu.
Trong các giải đấu cờ vua chính thức, trọng tài có quyền xử thua nếu người chơi mắc các lỗi nghiêm trọng như:
- Thực hiện nước đi không hợp lệ nhiều lần.
- Có hành vi gian lận hoặc sử dụng thiết bị hỗ trợ.
- Hết thời gian thi đấu mà không hoàn thành số nước đi theo quy định.
- Vi phạm quy chế của giải đấu sau khi đã được nhắc nhở.
Đối với người mới chơi hoặc khi thi đấu giải trí, các lỗi này thường được nhắc nhở để sửa. Tuy nhiên, ở các giải chuyên nghiệp, mọi quy định đều được áp dụng rất nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tính công bằng.
Kết luận
Hiểu rõ cờ vua ăn như thế nào và khi nào thì thắng trong cờ vua là bước đầu tiên để chinh phục môn thể thao trí tuệ hấp dẫn này. Mỗi quân cờ đều có cách di chuyển và cách bắt quân riêng, đồng thời chiến thắng không phụ thuộc vào việc ăn được bao nhiêu quân mà nằm ở khả năng đưa vua đối phương vào thế chiếu hết hoặc buộc đối thủ không thể tiếp tục ván đấu.
Đối với người mới, hãy bắt đầu bằng việc ghi nhớ quy tắc di chuyển của từng quân, luyện tập các tình huống ăn quân cơ bản và thường xuyên chơi thực tế để nâng cao tư duy chiến thuật. Khi đã nắm vững nền tảng, bạn sẽ dễ dàng tiếp cận các chiến thuật nâng cao và tận hưởng trọn vẹn sức hấp dẫn của cờ vua.
